Arabuluculuk; tarafların, tarafsız bir arabulucu eşliğinde kendi çözümlerini kendilerinin ürettiği bir uyuşmazlık çözüm yoludur. Arabulucu karar vermez; tarafların iletişim kurmasını ve anlaşma zeminini bulmasını kolaylaştırır.
Son yıllarda iş, ticaret, tüketici ve kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartı hâline geldi: bu yola başvurmadan açılan dava usulden reddedilir. Büromuz, arabuluculuk görüşmelerinde müvekkillerini avukat olarak temsil eder; görüşmeye hangi taleple girileceğini, hangi teklifin kabul edilebilir olduğunu birlikte belirleriz.
Arabuluculuğun zorunlu olduğu başlıca uyuşmazlıklar
İş uyuşmazlıkları
Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, ücret alacakları ve işe iade talepleri.
Ticari uyuşmazlıklar
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat talepleri; itirazın iptali ve menfi tespit davaları.
Tüketici uyuşmazlıkları
Tüketici hakem heyetinin görev sınırını aşan tüketici davaları.
Kira uyuşmazlıkları
Kira bedelinin tespiti ve uyarlanması, kira alacağı ve tahliye davaları.
Ortaklığın giderilmesi
Taşınır ve taşınmaz mallarda paydaşlığın sona erdirilmesi ve paylaştırma talepleri.
Kat mülkiyeti ve komşu hakkı
Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar.
Görüşmeye neden avukatla girilmeli?
Arabuluculuk masasında imzalanan anlaşma belgesi, mahkeme kararı gibi bağlayıcıdır ve üzerinde anlaşılan konularda yeniden dava açılamaz. Bu nedenle neyi kabul ettiğinizi, hangi haklardan vazgeçtiğinizi bilerek imza atmanız gerekir.
Tarafların ve avukatlarının birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, ayrıca mahkemeden şerh alınmasına gerek kalmadan ilam niteliğinde belge sayılır; borç ödenmezse doğrudan ilamlı icra takibi başlatılabilir. Avukatla katılmanın bir başka yararı da hesaptır: görüşmeye, hak ettiğiniz tutarın doğru hesaplanmış bir dökümüyle girmek pazarlığın seyrini değiştirir.
Süreç ne kadar sürer, masrafı kim öder?
Dava şartı arabuluculukta başvuru, adliyelerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır ve başvuru sırasında ücret ödenmez. Arabulucu, tarafları toplantıya davet eder.
- İş uyuşmazlıklarında süreç üç hafta içinde sonuçlandırılır; zorunlu hâllerde bir hafta uzatılabilir.
- Ticari uyuşmazlıklarda süre altı haftadır ve iki hafta uzatılabilir.
- Anlaşma sağlanırsa arabuluculuk ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir.
- Anlaşma sağlanamazsa ilk iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır ve yargılama gideri sayılır.
- Geçerli bir mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur.
Arabulucuya başvurulmasından son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.
Süreç nasıl ilerler?
Hazırlık
Talepler ve alacak kalemleri hesaplanır; kabul edilebilir en düşük ve en yüksek sınırlar birlikte belirlenir.
Başvuru
Arabuluculuk bürosuna başvuru yapılır; arabulucu atanır ve taraflar toplantıya çağrılır.
Görüşme
Toplantıya birlikte katılınır; teklifler değerlendirilir, gerekirse ek toplantı yapılır.
Anlaşma ya da dava
Anlaşma belgesi imzalanır ve uygulanır; anlaşma olmazsa son tutanakla dava açılır.
Bilinmesi gereken süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İş uyuşmazlığında arabuluculuk süresi | 3 hafta (+1 hafta) | İş Mahkemeleri Kanunu m. 3 |
| Ticari uyuşmazlıkta arabuluculuk süresi | 6 hafta (+2 hafta) | Türk Ticaret Kanunu m. 5/A |
| İşe iadede anlaşamama sonrası dava | Son tutanaktan itibaren 2 hafta | İş Kanunu m. 20 |
| Kira ve kat mülkiyeti uyuşmazlıklarında süre | 3 hafta (+1 hafta) | Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/A – 18/B |
Süreler genel kuralı gösterir; başlangıç tarihi ve istisnalar her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
Görüşmeye gelirken yanınızda bulunsun
Aşağıdaki belgelerin tamamı elinizde olmayabilir; bulabildiklerinizi getirmeniz ilk değerlendirmeyi hızlandırır.
- Kimlik ve iletişim bilgileri
- Uyuşmazlığın dayanağı olan sözleşme
- Alacağı gösteren bordro, fatura, dekont ve kayıtlar
- Karşı tarafın açık adı ve adresi
- Daha önce gönderilen ihtarnameler
- Arabulucudan gelen davet mesajı ya da yazısı
Sık sorulanlar
Arabulucu beni aradı, toplantıya katılmak zorunda mıyım?
Dava şartı arabuluculukta ilk toplantıya geçerli bir mazeret olmadan katılmayan taraf, sonradan açılacak davada tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tümünü öder ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Bu nedenle katılmanız, katılamıyorsanız mazeretinizi bildirmeniz önemlidir.
Toplantıda söylediklerim aleyhime kullanılabilir mi?
Hayır. Arabuluculuk görüşmeleri gizlidir. Görüşmede yapılan teklifler, kabul beyanları ve sunulan belgeler sonradan açılan davada delil olarak kullanılamaz; arabulucu tanık olarak dinlenemez.
Anlaşma belgesini imzaladıktan sonra vazgeçebilir miyim?
Hayır. Üzerinde anlaşılan konularda yeniden dava açılamaz. Belge, irade sakatlığı gibi çok sınırlı durumlar dışında iptal edilemez. Bu yüzden imzadan önce metnin bir avukat tarafından incelenmesi gerekir.
Dava açmak zorunda olmadığım konularda arabulucuya gidebilir miyim?
Evet. Tarafların serbestçe tasarruf edebileceği bütün özel hukuk uyuşmazlıklarında ihtiyari arabuluculuğa başvurulabilir. Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir.
Karşı taraf anlaşmaya uymazsa ne olur?
Taraflar ve avukatlarınca birlikte imzalanan anlaşma belgesi ilam niteliğindedir; doğrudan ilamlı icra takibi yapılabilir. Avukatsız imzalanan belgeler için mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınır.
Bu sayfa genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; her olayın koşulları farklıdır. Süreler ve parasal sınırlar değişebileceğinden işlem yapmadan önce güncel durumu bir avukatla değerlendirin.
