İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki ilişkiyi; işe girişten sözleşmenin sona ermesine kadar düzenler. Uyuşmazlıkların büyük bölümü fesih anında ortaya çıkar: tazminata hak kazanılıp kazanılmadığı, ödenmeyen mesailer, kullandırılmayan izinler.
Bu davaların çoğunda mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Büromuz arabuluculuk görüşmelerinde ve sonrasındaki dava aşamasında işçilere; fesih öncesi danışmanlık ve dava takibinde işverenlere hizmet vermektedir.
Çalıştığımız konular
Kıdem ve ihbar tazminatı
Tazminata hak kazanma koşulları, hesaplama, haklı nedenle fesih ve emeklilik nedeniyle ayrılma.
İşe iade
Geçerli nedene dayanmayan fesihlerde işe iade talebi, boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı.
Ücret ve fazla mesai alacakları
Ödenmeyen ücret, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ile yıllık izin ücretleri.
Hizmet tespiti
Sigortasız ya da eksik bildirilen çalışmaların tespiti ve Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarının düzeltilmesi.
İş kazası ve meslek hastalığı
Maddi ve manevi tazminat, destekten yoksun kalma, kusur ve maluliyet oranına itirazlar.
İşverenlere danışmanlık
İş sözleşmeleri, disiplin süreçleri, savunma alma, fesih bildirimi ve ibraname hazırlanması.
Kıdem tazminatına kimler hak kazanır?
Kıdem tazminatı için aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. Sözleşmeyi işveren haklı bir neden olmadan sona erdirmişse ya da işçi haklı nedenle feshetmişse tazminat doğar. Ücretin ödenmemesi, sigorta primlerinin eksik yatırılması, fazla mesainin karşılığının verilmemesi işçi için haklı fesih nedenleridir.
Kendi isteğiyle ayrılan işçi kural olarak kıdem tazminatı alamaz. Bunun istisnaları vardır: askerlik, emeklilik, emeklilik için yaş dışındaki koşulların tamamlanması ve kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde ayrılması bu istisnalardandır. İhbar tazminatı ise bildirim süresine uymadan sözleşmeyi sona erdiren tarafın ödediği ayrı bir tazminattır.
İşe iade davasının koşulları
İşe iade, iş güvencesi kapsamındaki işçilerin geçerli bir neden gösterilmeden işten çıkarılması hâlinde başvurulan yoldur. Koşullar birlikte aranır:
- İşyerinde en az otuz işçi çalışmalıdır.
- İşçinin en az altı aylık kıdemi bulunmalıdır.
- İş sözleşmesi belirsiz süreli olmalıdır.
- İşçi, işletmenin bütününü yöneten işveren vekili konumunda olmamalıdır.
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. Bu süreler hak düşürücüdür; kaçırıldığında işe iade talep edilemez.
Süreç nasıl ilerler?
Dosyanın hazırlanması
Bordrolar, hizmet dökümü, fesih yazısı ve tanık bilgileri derlenir; alacak kalemleri hesaplanır.
Arabuluculuk başvurusu
Zorunlu arabuluculuk görüşmesine birlikte katılınır; uygun bir teklif gelirse anlaşma belgesi düzenlenir.
Dava
Anlaşma olmazsa iş mahkemesinde dava açılır; tanıklar dinlenir, bilirkişi hesabı yapılır.
Tahsilat
Karar ya da anlaşma belgesi üzerinden alacak, gerekirse icra yoluyla tahsil edilir.
Bilinmesi gereken süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İşe iade için arabulucuya başvuru | Fesih bildiriminden itibaren 1 ay | İş Kanunu m. 20 |
| Arabuluculuk sonrası işe iade davası | Son tutanaktan itibaren 2 hafta | İş Kanunu m. 20 |
| Kıdem, ihbar ve yıllık izin alacakları | 5 yıl | İş Kanunu ek m. 3 |
| Ücret ve fazla mesai alacakları | 5 yıl | İş Kanunu m. 32 |
| Hizmet tespiti davası | Hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıl | 5510 sayılı Kanun m. 86 |
Süreler genel kuralı gösterir; başlangıç tarihi ve istisnalar her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
Görüşmeye gelirken yanınızda bulunsun
Aşağıdaki belgelerin tamamı elinizde olmayabilir; bulabildiklerinizi getirmeniz ilk değerlendirmeyi hızlandırır.
- İş sözleşmesi ve varsa ek protokoller
- Ücret bordroları ve banka hesap dökümü
- SGK hizmet dökümü (e-Devlet’ten alınabilir)
- Fesih bildirimi, ihtarname, savunma istem yazıları
- Mesai çizelgeleri, giriş-çıkış kayıtları, yazışmalar
- İş kazasında kaza tutanağı ve sağlık raporları
Sık sorulanlar
İstifa dilekçesi imzaladım, tazminat alabilir miyim?
Dilekçe baskı altında ya da başka bir vaatle imzalatılmışsa ve bu kanıtlanabiliyorsa fesih, işveren feshi olarak değerlendirilebilir. Ayrıca istifa aslında haklı bir nedene dayanıyorsa (ücretin ödenmemesi gibi) kıdem tazminatı yine doğar.
İbranameyi imzalarsam haklarımı kaybeder miyim?
İbranamenin geçerli olması için yazılı olması, fesihten en az bir ay sonra düzenlenmesi, alacak türlerinin ve tutarlarının açıkça yazılması ve ödemenin banka aracılığıyla yapılması gerekir. Bu koşulları taşımayan ibraname hükümsüzdür.
Fazla mesaiyi nasıl kanıtlarım?
Giriş-çıkış kayıtları, puantaj cetvelleri, işyeri yazışmaları ve tanık beyanlarıyla. Bordroda fazla mesai tahakkuku varsa ve bordro çekincesiz imzalanmışsa, daha fazla çalışıldığı ancak yazılı belgeyle kanıtlanabilir.
Sigortam eksik yatırılmış, ne yapabilirim?
Hizmet tespiti davası açılarak çalışmanın ve gerçek ücretin tespiti istenebilir. Bu davada hak düşürücü süre vardır. Primlerin eksik yatırılması ayrıca işçiye haklı nedenle fesih ve kıdem tazminatı hakkı verir.
İşveren olarak işçiyi çıkarırken nelere dikkat etmeliyim?
Fesih yazılı yapılmalı, neden açık ve kesin biçimde belirtilmelidir. Davranış ya da verim nedeniyle fesihte önce işçinin savunması alınmalıdır. Haklı nedenle derhâl fesihte, nedenin öğrenilmesinden itibaren altı iş günlük süre kaçırılmamalıdır.
Bu sayfa genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; her olayın koşulları farklıdır. Süreler ve parasal sınırlar değişebileceğinden işlem yapmadan önce güncel durumu bir avukatla değerlendirin.
İlgili yazılar
İcra ve İflas
Ödeme Emrine İtiraz: Süre, Yol ve Sık Yapılan Hatalar
Ödeme emri tebliğ edildiğinde itiraz süresi takibin türüne göre yedi ya da beş gündür. İtirazın nereye, nasıl yapılacağını ve sürenin kaçırılması hâlinde kalan yolları anlattık.
3 dk okuma
Miras
Mirasın Reddi Nasıl Yapılır? Süre ve Sonuçları
Miras, borçlarıyla birlikte geçer. Borca batık bir terekede mirasçılar üç ay içinde mirası reddedebilir. Sürenin başlangıcını, başvuru yolunu ve reddin sonuçlarını açıkladık.
2 dk okuma
İcra ve İflas
Maaş Haczi: Ne Kadar Kesilir, Hangi Gelirler Haczedilemez?
Maaşın tamamı haczedilemez; kural olarak dörtte biri kesilir. Emekli aylığı, nafaka ve birden fazla haciz durumunda uygulanan kuralları özetledik.
2 dk okuma