Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nasıl Alınır?

Mirasçılık belgesi, halk arasındaki adıyla veraset ilamı; bir kişinin ölümünden sonra mirasçılarının kimler olduğunu ve miras paylarını gösteren resmî belgedir. Tapuda intikal, bankadaki paranın çekilmesi, aracın devri gibi işlemlerin hiçbiri bu belge olmadan yapılamaz.

Belge nereden alınır?

İki yol vardır ve ikisinden alınan belge de aynı değerdedir.

• Noter: Mirasçılardan herhangi biri, kimliğiyle birlikte dilediği notere başvurabilir. Nüfus kayıtları yeterliyse belge çoğu zaman aynı gün düzenlenir.
• Sulh hukuk mahkemesi: Nüfus kayıtlarında eksiklik ya da çelişki varsa, mirasçılardan biri yabancı uyrukluysa ya da vasiyetname söz konusuysa notere değil mahkemeye başvurulur.

Başvuruyu mirasçılardan yalnızca birinin yapması yeterlidir; diğerlerinin onayı ya da hazır bulunması gerekmez. Belge e-Devlet üzerinden de sorgulanabilir.

Paylar nasıl belirlenir?

Belgede yazan paylar, kanundaki yasal mirasçılık sırasına göre hesaplanır. En sık karşılaşılan durumlar şöyledir:

• Eş ve çocuklar varsa: eş dörtte bir, çocuklar kalan dörtte üçü eşit olarak paylaşır.
• Yalnızca çocuklar varsa: mirasın tamamı çocuklar arasında eşit bölünür.
• Çocuk yok, eş ile ana ve baba varsa: eş yarısını, ana ve baba diğer yarısını alır.
• Mirasbırakandan önce ölmüş bir çocuğun payı, onun kendi çocuklarına geçer.

Belgedeki bilgi yanlışsa

Mirasçılık belgesi kesin hüküm oluşturmaz; aksi her zaman ileri sürülebilir. Bir mirasçı belgede gösterilmemişse ya da paylar hatalıysa, belgenin iptali ve yenisinin verilmesi için dava açılabilir. Bu davada süre sınırı yoktur.

Belgeyi aldıktan sonra yapılacaklar

• Veraset ve intikal vergisi beyanı: Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye’deyse ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde vergi dairesine beyanname verilir.
• Tapu intikali: Taşınmazlar, mirasçılık belgesiyle tapu müdürlüğüne başvurularak mirasçılar adına tescil edilir. İntikal yapılmadan satış mümkün değildir.
• Banka hesapları: Bankalar, vergi dairesinden alınacak ilişik kesme yazısını ister; ardından hesaptaki tutar paylar oranında ödenir.
• Borç araştırması: İcra dosyaları, kredi ve vergi borçları araştırılmalıdır. Terekenin borca batık olduğu anlaşılırsa mirasın reddi için üç aylık süre unutulmamalıdır.

Elbirliği mülkiyeti ne demek?

İntikalden sonra taşınmaz, mirasçılar adına “elbirliği mülkiyeti” olarak tescil edilir. Bu, hiçbir mirasçının tek başına kendi payını satamayacağı, bütün işlemlerin birlikte yapılması gerektiği anlamına gelir. Mirasçılar anlaşırsa tapuda paylı mülkiyete geçebilir; anlaşamazlarsa bunu mahkemeden isteyebilirler.

Sık sorulanlar

İlgili sayfa: Miras Hukuku.